آموزش وردپرس
سرخط خبرها
خانه / تاریخ و پیشینه استان چهارمحال و بختیاری

تاریخ و پیشینه استان چهارمحال و بختیاری

بسم الله الرحمن الرحیم

استان چهارمحال و بختیاری با توجه به پیوند دیرینه اش با استان لرستان در برگیرنده یکی از کهن ترین آثار تمدن ایرانی است.حفظ و به کار بستن نمودهای فرهنگ کهن ایرانی از جمله ویژگی های این منطقه بوده که تا امروز نیز تداوم یافته است.از تاریخ کهن چهارمحال و بختیاری و حاکمان آن اطلاعات کاملی در دست نیست.از جمله حاکمان این منطقه می توان از شخصی به نام (فرامرز) که مذهب زرتشتی داشته و در اواخر دوره ساسانی میزیسته نام برد که بختیاری ها نیز در معتقدات خود به عهده فرامرز گبر اشاره ها دارند.

در اویل تسلط خلفای عباسی دو برادر در سرزمین لرستان که به دو شعبه لر کوچک (لرستان فعلی) ولر بزرگ (بختیاری و کهکیلویه وبویر احمد) تقسیم می شد،حکومت داشتند،حکومت سرزمین لربزرگ با (بدر) بود تا اینکه بعدها اتابکان فضلوئیه قریب به سیصد سال بر بختیاری حکومت کردند. در زمان یکی از اتابکان فضلوئیه (اتابک تکله)، مغولان بر بختیاری و کوه های آن دست یافتند، اما این پیروزی دوام چندانی نداشت.

از آغاز سلسله صفوی تاریخ بختیاری ها روشن تر است.در زمان صفویه یکی از تیره های بختیاری موسوم به (آستریک) که هم اکنون نیز طایفه ی کوچکی از بختیاری است به ریاست شخصی به نام (تاجمیر) و با فرمان شاه اسماعیل اول بر بختیاری ها حکومت میکرد.در همین زمان بختیاریها به دو بخش (هفت لنگ) و (چهارلنگ) که در اصل یک تفقسیم بندی مالیاتی است تفکیک شدند.

پس از دودمان تاجمیر شخصی به نام میر جهانگیر خان به حکومت بختیاریها منصوب شد.در زمان همین شخص تونل معروف به (کارکنان) یا (شاه عباس) در نزدیکی محل تونل فعلی کوهرنگ حفر شد که به دلایل نامعلومی عملیات حفاری آن ناتمام ماند. پس از فوت جهانگیر خان برادر وی میر خلیل خان از ریاست طایفه ی آستریک خلع شد و طوایف بختیاری و تعدادی از تیره ها در حیطه ی اقتدار محمد تقی خان چهار لنگ باقی ماندند. طوایف هفت لنگ نیز به ریاست دو دسته خوانین (دورکی) و (بختیاروند) از طوایف عمده ی هفت لنگ گردن نهادند.

از اواسط پادشاهی قاجار، حسینقلی خان (رئیس طایفه دورکی) با شکست قطعی خوانین بختیاروند (بهداروند) همه ی طوایف هفت لنگ را متحد ساخته و خود را ایلخان و برادرانش را ایل بیگی نامید و ریاست ایل هفت لنگ و اداره امور کل منطقه بختیاری را به عهده گرفت.ریاست این طایفه تا همین اواخر در بازماندگان این دودمان موروثی بود.بررسی های تاریخی ایران از اواخر دوره صفویه به بعد نشان می دهد که ایل بختیاری و در راس آن خوانین بختیاری به دلیل برخورداری از شرایط ویژه جغرافیایی،قلمرو ایلی،سازمان قبیله ایی و نظام ایلی منسجم که الزاما اطاعت و فرمان برداری بی قید و شرط گروه های فرو دست از رهبران و سرکردگان فرا دست را در پی داشت،در بیشتر حوادث و وقایع تاریخی ایران حضوری موثر وفعال داشتند.که برخی از نمونه های آن به شرح زیر اشاره می شود.

-سواران بختیاری از تفنگچیان زبده نادرشاه بودند که با فتح قندهار، دروازه هند را به روی لشکریان نادر گشودند.

-علیمردان خان بختیاری با شکست افاغنه و بازسازی سلطنت انقراض یافته ی صفوی، خود نیز مدعی   سلطنت شد.

-محمد تقی خان چهارلنگ علم طغیان علیه حکومت قاجار برافراشت و (قلعه تل) مقر خود را در منطقه ی مال میر به عنوان مرکز حکومت بختیاری انتخاب کرد.

-در طول دوره ی حکومت سلسله های صفوی، افشارها،زندیه و قاجار عمده ی قشون سلاطین سلسله های مزبور از بختیاری ها تشکیل می شد،به طوری که علی قلی خان سردار اسعد فرزند حسین قلی خان اشاره دارد همواره صد نفر از سواران بختیاری به ریاست چند تن از خان زادگان بختیاری حفظ نظم تهران،حتی نگهبانی از دربار قاجار را برعهده داشتند.

سران ایل بختیاری در زمان حکومت قاجار از قرب و منزلتی فراوان برخوردار بودند و برای خود تشکیلات و مقررات خاصی داشتند حتی بعضی مواقع خان های ایل به عنوان عامل حکومتی تلقی می شدند.

بختیاریها در طول تاریخ همواره در مناسبات سیاسی ایران نقش مهم و تاثیرگذاری را ایفا کرده اند. اولین قانون تقسیمات کشوری مورخ ۱۳۱۲ هجری شمسی تحت عنوان قانون ایالات و ولایات منطقه بختیاری را که تا قبل از آن به عنوان مجموعه ای واحد بوده و به وسیله ایلخانی اداره می شد به چند بلوک تقسیم کرد.طبق این قانون بلوک ایذه تحت حاکمیت حاکم اهواز و بلوک آخوره (فریدونشهر) داران، گندمان،لردگان، اردل وغیره تحت سلطه حاکم نشین اصفهان قرار گرفت، در پی این تقسیمات منطقه ی بختیاری عملا به سه حوزه ی مجزا و متمایز از هم تبدیل گردید.حوزه مال امیر(ایذه) و باغ ملک جزء حکومت اهواز  و ولایت خوزستان شدند. حوزه فریدون و فریدونشهر تحت عنوان بلوکات حاکم نشین اصفهان و در ردیف بختیاری مرکزی قرار گرفتند. حوزه استان کنونی چهارمحال و بختیاری که در قالب یک حوزه تابع اصفهان شد.

چهارمحال و بختیاری تا قبل از سال ۱۳۳۲ در قالب شهرستان شهرکرد و بختیاری از شهرستانهای استان اصفهان بشمار می آمد. در این سال، شهرستان شهرکرد از استان اصفهان جدا و به عنوان فرمانداری مستقل بختیاری در تقسیمات سیاسی کشور قرار گرفت.در سال ۱۳۳۷شمسی فرمانداری مستقل بختیاری و چهارمحال به فرمانداری کل ارتقاء می یابد و در محدوده ی آن فرمانداریها جدید بروجن و نیز بخشهای جدید شوراب و گندمان ایجاد می گردند. در مصوبه سال ۱۳۵۲ هیئت وزیران، فرمانداری کل چهارمحال و بختیاری به استانداری چهارمحال و بختیاری ارتقا یافت.